28η Οκτωβρίου 2008

Φίλοι κάτοικοι της πόλης

Κάποιοι, λίγοι ευτυχώς , μια τέτοια μέρα σαν τη σημερινή, ισχυρίζονται ότι στις εθνικές επετείους επαναλαμβάνονται κάθε φορά τα ίδια λόγια, διαδραματίζονται τα ίδια γεγονότα και προβάλλονται τα ίδια στερεότυπα σε ένα κλίμα λιγότερο ή περισσότερο συγκινησιακό και φορτισμένο. Δυστυχώς, σκόπιμα ή όχι, περιορίζουν το περιεχόμενο και τη διαχρονικότητα  των μηνυμάτων της μεγάλης εθνικής γιορτής.

Είμαι βέβαιος ότι όλοι εμείς οι πολίτες αυτής της χώρας κατανοούμε πως η 28η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο μια μέρα ανάμνησης. Δεν είναι μόνο απόδοση τιμής σε όσους πρόβαλαν τη μεγάλη αντίσταση απέναντι στη λαίλαπα των ολοκληρωτικών καθεστώτων της εποχής.

Είμαι βέβαιος ότι η 28^η Οκτωβρίου αποτελεί μια ευκαιρία, μια στιγμή έμπνευσης και οικουμενικής αναφοράς για όλους εκείνους που αποτελούν την «παγκόσμια κοινωνία των πολιτών» οι οποίοι κάτω από ανάλογες συνθήκες θα αντιδρούσαν με τον ίδιο τρόπο, θα έδιναν δηλαδή τον υπέρ πάντων αγώνα για την Ελευθερία, την εθνική ανεξαρτησία, την παγκόσμια ειρήνη και τη δημοκρατία.

Ο μεγάλος αγώνας των Ελλήνων λοιπόν δεν μπορεί να είναι μια απλή τυμπανοκρουσία. Δεν μπορεί επειδή κάποιοι το έζησαν ή επειδή μεταφέρεται μέσα στο χρόνο ως εθνικό κληροδότημα να μείνει στα όρια μιας υποκειμενικής αλλά και συλλογικής ακόμη αυτάρκειας. Σίγουρα φρονηματίζει τις νεότερες γενιές. Ας μη ξεχνάμε όμως ότι ζούμε σε αδυσώπητους καιρούς. Δεν αρκεί να νιώθουμε προσωπικά και εθνικά δικαιωμένοι, πρέπει να έχουμε δικαιώσει και να δικαιώνουμε το ίδιο το φαινόμενο της ζωής. Να συνεχίσουμε τη μάχη, όπως εκείνοι οι μαχητές, τη μάχη για τη ζωή και την πρόοδο της ανθρωπότητας.

Μέσα στη ζωή των εθνών, είναι κάποιες ημερομηνίες που κυριολεκτικά δικάζουν τα έθνη και τους λαούς, δοκιμάζουν και ελέγχουν τα χαρτιά της ιστορικής τους ταυτότητας. Για εμάς τους Έλληνες τέτοιες μέρες είναι η Σαλαμίνα, ο Μαραθώνας, η 25^η Μαρτίου, η σημερινή μέρα και τόσες άλλες. Στην ουσία είναι η ίδια πάντοτε μέρα με άλλο όνομα. Είναι η μέρα που ξανάρχεται μέσα στη ζωή και την ιστορία μας με άλλη φορεσιά αλλά ίδιο περιεχόμενο.

Ατέλειωτη λοιπόν η ιστορική αλυσίδα των αγώνων του ελληνισμού. Παγκόσμιο το μήνυμα των αγώνων αυτών. Οι μεγάλες μάχες των Ελλήνων ανήκουν στην παγκόσμια κοινότητα, ξεφεύγουν από τα στενά γεωγραφικά όρια της χώρας μας αφού , όπως γράφει ο μέγας Ελύτης, « Έλληνες μες τα σκοτεινά δείχνουν παντού το δρόμο» . Οι Έλληνες, συνεχίζει ο ποιητής,  κάνουν το όνειρο να χτυπάει πιο γρήγορα μέσα στο αίμα, δείχνουν πάντα και τότε και τώρα του κόσμου την πιο σωστή  στιγμή, τη μάχη για την ελευθερία.

Στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας, στα βουνά της Βόρειας Ελλάδας,  συναντήθηκε για άλλη μια φορά ο Ελληνισμός με το ιστορικό του χρέος. Οι μαχητές του 40 χόρεψαν το χορό στους ρυθμούς της ιστορίας. Άκουσαν από πολύ μακριά, από το βάθος της ιστορίας των Ελλήνων, το τραγούδι των πολεμιστών του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες, αφουγκράστηκαν το Θεμιστοκλή και το Δημοσθένη, μαγεύτηκαν από τη φωνή του Ρήγα, του Κολοκοτρώνη και του Μακρυγιάννη. Έδωσαν έναν αγώνα εθνικό και παγκόσμιο. Ήταν για άλλη μια φορά οι Έλληνες, πολίτες του κόσμου.

Στις μεγάλες ιστορικές προκλήσεις ετούτο το έθνος, αυτός ο λαός, ο λαός των Ελλήνων, κάνει πάντοτε τη μεγάλη υπέρβαση. Βρεθήκαμε το 40 απέναντι στον Ολοκληρωτισμό, απέναντι στο φασισμό και τη δικτατορία. Προβάλαμε τις αξίες που εμείς οι Έλληνες, όχι μονοπωλιακά, αλλά πάντα στην πρωτοπορία, σμιλέψαμε με τόση τέχνη μέσα στην Ιστορία. Οι αξίες της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας, οι αξίες της ισονομίας και της δημοκρατίας, η παγκόσμια ειρήνη και η αλληλεγγύη των λαών έγιναν τα αστέρια στη  δική  μας σημαία,  στο δικό μας λάβαρο, το λάβαρο μιας μάχης αέναης , ενός αδυσώπητου αγώνα για την επιβίωση μέσα σε ένα κόσμο γεμάτο συγκρούσεις, ένα κόσμο που τα οικονομικά συμφέροντα συνθλίβουν λαούς και ανθρώπους.

Εκεί στα βουνά των Βαλκανίων λες και το πρόταξε η μοίρα, οι Έλληνες έκλεισαν άλλο ένα αιματηρό ραντεβού με την ιστορία τους. Είναι, όπως είπα, η ιστορική μοίρα των Ελλήνων. Να υπερβαίνουν τις εθνικές τους δυνατότητες. Να ξεπερνούν τα όριά τους. Να πηγαίνουν κόντρα στους καιρούς. Να θυσιάζονται.  Είναι μια θυσία διαρκής, ένα ανομολόγητο χρέος προς την παγκόσμια κοινότητα. Είναι στην ουσία μια μοιραία συνάντηση με τον πολιτισμό μας.

Χρειάστηκαν περισσότερες από 200 ημέρες δυνατής αντίστασης για να κατορθώσει τελικά το καθεστώς κατοχής να επιβληθεί στην πατρίδα μας όταν άλλες πραγματικά ισχυρές Ευρωπαϊκές δυνάμεις έπεφταν σαν χάρτινοι πύργοι στο πέρασμα του πανίσχυρου στρατού του άξονα. Σύντομα όμως ξεκίνησε ένας νέος  μεγάλος εσωτερικός αγώνας, ξεκίνησε η εθνική αντίσταση. Ήταν ένα μεγάλο παλλαϊκό απελευθερωτικό κίνημα που απλώθηκε αστραπιαία σε όλη τη χώρα και αποτέλεσε την ελπίδα και το όπλο του λαού μας στη μάχη για ελευθερία και  εθνική ανεξαρτησία.

Φίλες και φίλοι

Από τότε μέχρι σήμερα η ανθρωπότητα προχώρησε με ξέφρενους ρυθμούς. Με τον ένα ή άλλο τρόπο σε πολλές περιοχές της γης υπήρξε συνεννόηση και αναπτύχθηκε ένα πνεύμα συνεργασίας και αλληλεγγύης.

Δημιουργήθηκαν υπερεθνικοί θεσμοί και πλαίσια μέσα στα οποία οι διάφορες χώρες και λαοί κινήθηκαν και κινούνται με στόχο τη διασφάλιση της ειρήνης και της συνεργασίας. Σε πολλές χώρες του πλανήτη η πολιτική δημοκρατία έχει αποκτήσει γερά θεμέλια. Η ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών λειτούργησε και λειτουργεί διαπαιδαγωγητικά για τις νεότερες γενιές που μάχονται για την παγκόσμια ειρήνη και την πρόοδο.

Παρά τις θετικές αυτές εξελίξεις φαίνεται ότι ο εκκωφαντικός ήχος των όπλων του Β! παγκοσμίου πολέμου συνέχισε και συνεχίζει να ηχεί σε πολλές γωνιές του πλανήτη. Ο πόλεμος , οι συγκρούσεις, η βία κυριαρχούν και στις μέρες μας. Σήμερα βιώνουμε δυο πολέμους. Ο ένας είναι ο κλασικός πόλεμος των όπλων. Είναι ο πόλεμος ανάμεσα σε λαούς που ανήμποροι να αντιδράσουν οδηγούνται σε σφαγή και αφανισμό στο βωμό των συμφερόντων κάθε μορφής. Είναι ο πόλεμος που στήνεται από τα οικονομικά συμφέροντα με την προσχηματική αναζήτηση τάχα του καλού και την καταδίκη ενός αδιόρατου κακού. Είναι ο πόλεμος που οι πολιτισμένοι παρακολουθούν από τηλεοράσεως μετρώντας τους νεκρούς της κάθε πλευράς χωρίς αιδώ και με περίσσεια αναλγησία.

Οργανωμένα συμφέροντα με την κάλυψη των πολιτικών αποφάσεων μερικών καλοπληρωμένων ηγετών κατακρεουργούν ολόκληρους λαούς σπέρνοντας τη δυστυχία και τη φτώχεια. Οι άνθρωποι γίνονται είτε οι μάρτυρες των πιο φρικτών εξελίξεων είτε τα ίδια τα θύματα των πολεμικών δοκιμών και αναμετρήσεων. Δυστυχώς οι δρόμοι του πετρελαίου ανοίγουν με το αίμα και τα σώματα εκατομμυρίων αθώων σε όλο τον πλανήτη. Σύνορα καταρρέουν, έθνη διαγράφονται από τον  παγκόσμιο χάρτη, πολιτισμοί εκμαυλίζονται στο όνομα μιας νέου τύπου οικονομικής ανάπτυξης που έχει οικουμενικό χαρακτήρα αγνοώντας βέβαια τοπικές ιδιαιτερότητες και ιδιομορφίες.

Ο άλλος πόλεμος είναι ακήρυχτος. Είναι ο πόλεμος ενός συστήματος ύπουλου και απατηλού, είναι η ενορχηστρωμένη επίθεση των μηχανισμών που εκμαυλίζουν την ανθρώπινη ψυχή, καταρρακώνουν το σύγχρονο άνθρωπο , τον απομονώνουν και τον αλλοτριώνουν. Απάθεια, βία, έγκλημα, ναρκωτικά, ρατσισμός, δουλεμπόριο είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά αυτού του πολέμου νέου τύπου. Η νεολαία, σε παγκόσμια πλέον κλίμακα, δέχεται μια άνευ προηγουμένου ενορχηστρωμένη επίθεση.

Παιδιά λιμοκτονούν και νέοι εξανδραποδίζονται με μισθούς πείνας οδηγημένοι στον πνευματικό και ψυχικό θάνατο, σε χαμένους παραδείσους. Τα μεγάλα ιδανικά, οι μεγάλες αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ειρήνης στέκουν αγάλματα ακίνητα, όπως γράφει ο ποιητής της Ρωμιοσύνης Γιάννης Ρίτσος, στον κόσμο των νεκρών περιμένοντας την ανάσταση.

Στη γειτονιά μας, στα Βαλκάνια, οι φωτιές του πολέμου δε λένε να σβήσουν. Λαοί που ζήσαμε στην ίδια γωνιά της γης τόσους αιώνες, λαοί που ταξιδέψαμε, που τραγουδήσαμε μαζί την ιστορία μας, άνθρωποι που μονιάσαμε και αναζητήσαμε από κοινού την τύχη μας , βρεθήκαμε την τελευταία εικοσαετία στην περιδίνηση του πολέμου που χτύπησε και πάλι την πόρτα μας. Οι ενορχηστρωτές του πολέμου, οι σκηνοθέτες του σκηνικού της φρίκης, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, αναβίωσαν και αναβιώνουν περίτεχνα παλιούς εθνικισμούς οδηγώντας τους λαούς της περιοχής μας σε νέες οδυνηρές περιπέτειες. Πολιτικοί μαριονέτες και διαμεσολαβητές ευκαιρίας παίζουν παιγνίδια πολέμου στη σκακιέρα των Βαλκανίων προσπαθώντας να επιβάλλουν το δίκαιο της πυγμής αγνοώντας παντελώς τη σφοδρή επιθυμία των λαών για ειρηνική συμβίωση, ανάπτυξη και πρόοδο.

Λίγο πιο κάτω, στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, στη μαρτυρική Κύπρο ο αγώνας για ενιαία , αδιαίρετη και ανεξάρτητη Κύπρο έχει πολύ δρόμο ακόμη. Ο κυπριακός λαός δεν έχει πάψει να διατρανώνει τα δίκαιά του ενώ οι διαπλεκόμενες δυνάμεις και τα τοπικά συμφέροντα κωφεύουν συνεχώς.

Φίλες και φίλοι

Μόνο ένας ανιστόρητος θα ισχυριζόταν ότι ο αγώνας των Ελλήνων εναντίον της Ιταλικής και Γερμανικής εισβολής αλλά και ο μετέπειτα εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας του λαού μας δεν έχει ισχυρότατες προεκτάσεις στο παρόν. Τα μεγάλα ιδανικά , οι μεγάλες αξίες εκείνου του αγώνα παραμένουν επιθυμίες και ορόσημα στη σημερινή εποχή. Είναι τα ιδανικά που συνεγείρουν και θα συνεγείρουν τους Έλληνες στο επίπονο ταξίδι τους μέσα στην ιστορία. Είναι οι αξίες κτήμα των λαών όλης της γης. Αποτελούν τον πιο βαρύ εξοπλισμό στη μάχη για την ελευθερία, τη δημοκρατία και την ειρήνη. Η θυσίες και τα πάθη του Ελληνισμού συνεχίζονται. Έτσι άλλωστε γράφουμε εμείς οι Έλληνες το σενάριο της δικής μας μοίρας, της δικής μας πορείας. Σε αυτό το ταξίδι δεν είμαστε ποτέ μόνοι. Είχαμε και θα έχουμε μαζί μας τις αγωνιστές περγαμηνές του Ελληνισμού από τους μεγάλους αγώνες για την υπεράσπιση της πατρίδας. Συμμετέχουμε, όπως τότε το 40, με όλη τη δύναμη της ψυχής μας , στις μεγάλες διεκδικήσεις όλων των λαών της γης, μοιραζόμαστε οράματα και πόθους κοινούς, ονειρευόμαστε ένα κόσμο δίκαιο, ένα κόσμο νεανικό και φωτεινό.

Μας αξίζει καλύτερη ζωή και θα το πετύχουμε.