Ημερίδα «Η τοπική κοινωνία στην εποχή της μετανάστευσης. Προκλήσεις και προοπτικές.»

Πνευματικό Κέντρο Δήμου Κορυδαλλού

Η εμφάνιση μεταναστών, η εγκατάσταση και η απασχόλησή τους  στην Ελλάδα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, είναι γεγονός κρίσιμης σημασίας, καθώς δημιουργεί νέα δεδομένα στην οικονομία, την κοινωνία, την πολιτική, τον πολιτισμό. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 η ελληνική κοινωνία και η ελληνική πολιτεία κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν ένα πρωτοφανές ρεύμα μεταναστών προς τη χώρα.  Ο αιφνιδιασμός, η άγνοια και η ανασφάλεια που προκαλεί η διαχείριση του φαινομένου, καθοδηγούν την αρχική φοβική αντίδραση.  Αναμενόμενο, αφού το πρόβλημα μεταφράζεται ως κίνδυνος. Στην τρέχουσα δεκαετία, ο όγκος αυτής της μεταναστευτικής ροής αλλά και η ταχύτητα απορρόφησης των νέων εργαζομένων σε βασικούς οικονομικούς κλάδους, επιβάλλουν την αλλαγή της οπτικής μας. Το πρόβλημα πλέον έχει μετατραπεί σε πρόκληση.

Η ελληνική κοινωνία συνειδητοποιεί και αποδέχεται σταδιακά ότι σημαντικό μέρος των αλλοδαπών που διαμένουν στην Ελλάδα είναι και θα παραμείνουν στη χώρα. Έναν τόπο που θεωρούν δεύτερη πατρίδα τους, έναν τόπο που θα ζήσουν αυτοί και τα παιδιά τους. Η ελληνική πολιτεία λαμβάνοντας υπόψιν αυτήν την πραγματικότητα, υιοθετεί νομοθετικές ρυθμίσεις που προσεγγίζουν την προώθηση της ομαλής κοινωνικής τους ένταξης.

Η υλοποίηση της πολιτικής αυτής, απαιτώντας και χρόνο και πολυεπίπεδη δράση διαφορετικών παραγόντων, βασίζεται ουσιαστικά στην τακτοποίηση του καθεστώτος διαμονής των αλλοδαπών. Στο σημείο ακριβώς αυτό ο Νομοθέτης έχει αναθέσει στους Δήμους την κρίσιμη αρμοδιότητα της παραλαβής των αιτημάτων χορήγησης και ανανέωσης των αδειών διαμονής και εργασίας πολιτών τρίτων χωρών, καθώς και της διαμεσολάβησης μεταξύ των ενδιαφερομένων και της αποφασίζουσας υπηρεσίας της περιφέρειας. Αντικειμενικά, η επιλογή αυτή αναδεικνύει έτσι τη σημασία που έχει η δράση των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης στον χειρισμό του μεταναστευτικού φαινομένου.

Χρέος του Δήμου είναι να ανταποκριθεί στην πρόκληση αυτή και να επιδείξει την απαραίτητη υπευθυνότητα στην άσκηση των διοικητικής φύσεως αρμοδιοτήτων που του αναθέτει ο Νομοθέτης. Περισσότερο όμως θα πρέπει ο Δήμος να  διεκδικήσει την αναγνώριση του ως βασικού συντελεστή προαγωγής της κοινωνικής ένταξης των αλλοδαπών. Την προοπτική αυτή ενισχύει άλλωστε και ο νέος κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων, ο οποίος στο άρθρο 75 αναγνωρίζει για πρώτη φορά ότι στις αρμοδιότητες των Δήμων και Κοινοτήτων περιλαμβάνεται επίσης «ο σχεδιασμός και η εφαρμογή προγραμμάτων ή η συμμετοχή σε προγράμματα και δράσεις για την ένταξη αθίγγανων, παλινοστούντων ομογενών, μεταναστών και προσφύγων στην κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ζωή της τοπικής κοινωνίας».

Τι σημαίνει όμως ένταξη;

Πολιτική ένταξης αλλοδαπών σημαίνει, κατ'αρχάς, τακτοποίηση του καθεστώτος διαμονής και εργασίας τους με τρόπο αποτελεσματικό και διαδικασίες που σέβονται τον ενδιαφερόμενο ως διοικούμενο - συναλλασσόμενο με την ελληνική διοίκηση. Κατά συνέπεια η άσκηση από το Δήμο των αρμοδιοτήτων διοικητικής φύσεως που του αναθέτει ο νόμος, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πάρεργο και σε αντιδιαστολή με τον ενταξιακό του ρόλο. Αντίθετα, η επιτυχημένη άσκηση των καθηκόντων αυτών, εξυπηρετεί ουσιαστικά τον στόχο της κοινωνικής ένταξης, αφού εδραιώνει  με τον τρόπο αυτό σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ αρχών και ενδιαφερομένων.

Εν όψει αυτών, ως Δήμος οφείλουμε, με βάση την έως σήμερα εμπειρία και με γνώμονα τελικά την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, να υιοθετήσουμε μια πολιτική συνεκτικής αντιμετώπισης του μεταναστευτικού προβλήματος.

‘Ετσι, εντοπίζοντας τις σημαντικές αδυναμίες που υπάρχουν σε θέματα υποδομών, στελέχωσης και λειτουργίας, πρέπει να αναλάβουμε πρωτοβουλίες για τη δημιουργία αλλά και ουσιαστική αναδιοργάνωση και αναβάθμιση των υπηρεσιών μας που απευθύνονται σε αλλοδαπούς. Και αυτό ήδη έχει γίνει πράξη με τη ριζική αναδιάταξη του Γραφείου Μεταναστών του Δήμου μας.

Παράλληλα, σχεδιάζουμε και οργανώνουμε ειδικές στοχευμένες δράσεις  ενταξιακού περιεχομένου που απευθύνονται στους μετανάστες, αλλά και γενικότερα σε όλους τους κατοίκους του Δήμου μας.

Η δημιουργία συνθηκών ισότιμης ένταξης των μεταναστών στην οικονομία και την κοινωνία, ο σεβασμός θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στη διαφορά, η προώθηση ενός μοντέλου πολύ-πολιτισμικής κοινωνίας αλληλεγγύης, απαλλαγμένης από προκαταλήψεις, είναι παράγοντες κρίσιμοι για την ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή της χώρας μας. Και σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία γνωρίζουμε καλά ότι μεσοπρόθεσμα, εκείνο που απειλείται είναι η συνολική κοινωνική συνοχή, από την εμφάνιση μιας υποδεέστερης τάξης, μιας ομάδας - γκέτο, οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά περιθωριοποιημένης.

Αν δεν είναι αυτή η ελληνική κοινωνία που θέλουμε, είναι τώρα ο καιρός να καθοδηγηθεί η διαχείριση του μεταναστευτικού ρεύματος προς την ενσωμάτωση, την ένταξη, την αμοιβαία αποδοχή. Είναι αναγκαίο λοιπόν να δώσουμε προσοχή, όχι μόνο στο τι μπορούν να προσφέρουν οι μετανάστες στην κοινωνία, αλλά και στο τι μπορεί και η κοινωνία να προσφέρει σ' αυτούς. Μια κοινωνία που οφείλει να κατανοήσει ότι δεν αντιμετωπίζει μια επίθεση από τους «απ' έξω», αλλά ότι βρίσκεται σε μια διαδικασία αλλαγής «από μέσα».