25 Μαρτίου 2007

Κάθε χρόνο, την ίδια ημέρα με την  κυκλική περιοδικότητα που ορίζει το εορτολόγιο, συναντιόμαστε για να γιορτάσουμε την κορυφαία Εθνική μας Επέτειο: την Επανάσταση της 25^ης Μαρτίου 1821. Η κανονικότητα, η ομοιομορφία και το αυτονόητο των εκδηλώσεων μας οδηγεί ωστόσο σ΄ ένα μεγάλο κίνδυνο:

Στη συλλογική επανάπαυση, στην απουσία κριτικής ιστορικής γνώσης του παρελθόντος, στην επανάληψη και αναπαραγωγή μύθων και συμβολισμών αλλά και στην αποσιώπηση τις περισσότερες φορές των πραγματικών γεγονότων και διαστάσεων του μεγαλύτερου ιστορικού γεγονότος της Νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας.

Ο Μάρτιος του 1821 αποτελεί την αφετηρία, το χρυσό ορόσημο του ένοπλου αγώνα των Ελλήνων, εντός και εκτός -με τα σημερινά δεδομένα- Ελλαδικού χώρου να αποτινάξουν τον Οθωμανικό ζυγό. Προηγήθηκε όμως ένας μακρόχρονος και επίπονος πνευματικός και ιδεολογικός αγώνας για την εμπέδωση της ιστορικής ταυτότητας των Ελλήνων.  Τα γράμματα, η επαφή με το φιλελεύθερα ρεύματα της Ευρώπης, το εμπόριο, εξασφάλισαν στο Έθνος υλική δύναμη, αυτοπεποίθηση, πολιτική συνείδηση και ηθικό φρόνημα. Με σημαία τις ιδέες του διαφωτισμού γίνεται συνείδηση ότι "Η παιδεία θα φέρει ελευθερία" και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για συνειδητοποίηση της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων μετά από αιώνες ραγιαδισμού. Με συστηματική προετοιμασία και μεθοδικότητα χτίζεται το μεγάλο όνειρο της απελευθέρωσης του Έθνους. Απέναντί του μια ισχυρή, παρά την αρχή της παρακμής της, Οθωμανική αυτοκρατορία και μια Δεσποτική Ευρώπη, που κατέπνιγε κάθε επαναστατικό κίνημα. Οι Έλληνες στηριζόμενοι στις δυνάμεις του Έθνους τόλμησαν αυτό που φαινόταν αδιανόητο.

Το σύνθημα "Λευτεριά ή Θάνατος" κλονίζει συθέμελα και για πρώτη φορά ισχυρά το θρόνο του Σουλτάνου, αφού όλες τις εξεγέρσεις μέχρι το 1821 η Υψηλή Πύλη είχε καταφέρει να τις καταπνίξει. Η χρονιά αυτή αποτελεί την αφετηρία για έναν εννιάχρονο αγώνα με στιγμές μεγαλείου, στιγμές ηρωικές αλλά και στιγμές διχόνοιας και αντιπαραθέσεων, που έκαναν την Επανάσταση να κινδυνεύσει. Από την Πελοπόννησο η επανάσταση επεκτείνεται και εδραιώνεται. Το 1823 παρουσιάζεται μια κάμψη της δραστηριότητας Ελλήνων και Τούρκων, που οφείλεται σε εσωτερικά προβλήματα των δύο πλευρών. Ακολουθεί το 1823 και 1824 η κρισιμότερη περίοδος της Επανάστασης: ο εμφύλιος πόλεμος και οι συγκρούσεις. Η φωνή του Μακρυγιάννη: "Είμαστε στο εμείς και όχι στο εγώ" φαίνεται αδύναμη για να πείσει.

Οι Έλληνες βρίσκονται διαιρεμένοι και απροετοίμαστοι να αποτρέψουν την απόβαση του Ιμπραήμ το 1825.  Μετά την επέλασή του από το κέντρο της επανάστασης ακολουθεί η πολιορκία του Μεσολογγίου.  Η ηρωϊκή πόλη αντιστέκεται έναν ολόκληρο χρόνο. Πέφτει τελικά την Κυριακή 26 Μάιου αλλά καταφέρνει να κερδίσει το θαυμασμό και τη συγκίνηση Ευρωπαίων. Η ναυμαχία του Ναυαρίνου το 1827 και η καταστροφή του Τουρκοαιγυπτιακού στόλου επιταχύνει τη λύση του ελληνικού ζητήματος. Η θετική πλέον στάση των Μεγάλων Δυνάμεων - για τους δικούς τους βέβαια λόγους- καθορίζει την έκβαση του αγώνα.

Η αποφασιστική παρουσία του Καποδίστρια στην ανασυγκρότηση της χώρας και η πολιτική του οδηγούν το 1830 στην αναγνώριση του πρώτου ανεξάρτητου Ελληνικού Κράτους.

Η δολοφονία του έναν μόλις χρόνο αργότερα, από ελληνικά χέρια έδωσε την αφορμή στους ξένους να επιβάλουν την απόλυτη μοναρχία με ξένο μονάρχη της επιλογής τους. Μετά από τόσα χρόνια αγώνα, ξένοι έρχονται να ρυθμίσουν την τύχη του Ελληνικού λαού, επιβάλλοντας μάλιστα ένα πολίτευμα που δεν έχει καμιά σχέση με την ιστορία του.

Το νέο κράτος διευρύνεται σιγά- σιγά. Με διπλωματικές προσπάθειες, με συγκρούσεις, με πολέμους για να φτάσει στα σημερινά του σύνορα. Η νίκη της Επανάστασης και η δημιουργία του μικρού αρχικά ελληνικού κράτους άφησαν βεβαίως άλυτο το πρόβλημα του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο. Ακολουθούν πολλές δραματικές σελίδες: οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, η Μικρασιατική Καταστροφή, η τραγωδία της Κύπρου, η μετανάστευση χιλιάδων Ποντίων από τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης στην Ελλάδα. Σελίδες που πρέπει, τόσα χρόνια μετά, να διδαχθούμε και να μελετήσουμε με ειλικρίνεια, κριτική και αυτοκριτική ματιά. Απαλλαγμένοι πλέον από αυτάρεσκους μύθους τυλιγμένους σε νέφη άρνησης και δήθεν φιλοπατρίας. "Να μάθουμε, όπως λέει ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός, να θεωρούμε εθνικό ό, τι είναι αληθινό".

Τα διδάγματα από την εποποιϊα του 21 μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν τη στέρεη βάση για την πορεία μας στο μέλλον. Ότι η αυτοπεποίθηση και η πίστη σε υψηλά ιδανικά αποτελεί βασική προϋπόθεση επιτυχίας. Να μάθουμε ότι η διχόνοια είναι ο μεγαλύτερος εχθρός μας. Να μάθουμε ότι μπροστά σε μεγάλα προβλήματα, στόχους οράματα, μόνο με τη συναίνεση και την ενότητα μπορούμε να πετύχουμε.

Μόνο μέσα από μια νέα συλλογική δράση, μπορούμε ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ να ανοίξουμε το δρόμο προς το μέλλον.